Czym się zajmuje ortopeda? Jakie schorzenia i dolegliwości leczy?

sygnet_form

Ortopedia jest dziedziną niezwykłą, owiana mgłą podziwu i estymy. Bierze się to zapewne z faktu, że w przypadku nawet najdrobniejszych uszkodzeń naszego ciała – złamań, zwichnięć czy nadwyrężeń – ortopeda jest lekarzem, który niesie nam pomoc. Najprostsza odpowiedź na pytanie – “co robi ortopeda?” jest odwrotnie proporcjonalna do rozległości tej specjalizacji i wielości chorób, którymi się zajmuje. 

Ortopeda to lekarz specjalista, który zajmuje się leczeniem urazów stawów i złamań kości oraz dolegliwości związanych ze kręgosłupem i całym układem kostno-mięśniowym nazywanym narządem ruchu. Wszystko wydaje się jasne i proste. Jeśli jednak uświadomimy sobie, że narząd ruch nie jest jedną, konkretną częścią, kończyną czy nawet okolicą, ale szeroko rozumianym, niezwykle złożonym i skomplikowanym układem, w którego skład wchodzą: szkielet kostny, układ więzadłowo-stawowy, mięśniowy oraz powiązane z nim nerwy, naczynia i pozostałe tkanki – określenie zakresu ortopedii i tego co leczy ortopeda przestaje być proste. 

W naszym artykule postaramy się przekazać jak najwięcej informacji na temat ortopedii, spróbujemy opisać i wyjaśnić czym dokładnie zajmuje się lekarz ortopeda, jakie dolegliwości i schorzenia diagnozuje oraz leczy, co bada i kiedy należy się bezwzględnie udać na konsultację ortopedyczną. Zapraszamy do lektury.

Kim jest lekarz ortopeda? Co leczy ortopeda?

Ortopeda to lekarz specjalista, chirurg w dziedzinie ortopedii będącej jedną z najważniejszych specjalizacji lekarskich. Wymaga od lekarza ogromnej wiedzy dotyczącej budowy anatomicznej człowieka, szczególnie szkieletu i struktur kostnych, fizjologi ruchu, biomechaniki oraz patofizjologii. Specjalizacja ortopedyczna trwa aż 6 lat od momentu ukończenia studiów lekarskich. Ortopeda skupia się na diagnostyce, leczeniu zachowawczym i operacyjnym wszelkiego rodzaju schorzeń, zmian zwyrodnieniowych, dysplazji, wad wrodzonych lub nabytych, a także zapaleń, zakażeń, infekcji, nowotworów oraz urazów, deformacji i zmian pourazowych narządu ruchu – czyli kości, stawów, mięśni szkieletowych, stawów, więzadeł, nerwów i naczyń. 

Zakres ortopedii dodatkowo poszerza leczenie chorób o charakterze metabolicznym, genetycznym, wad postawy oraz wszelkich chorób wywołanych zaniedbaniami w trybie życia, spowodowanych niekorzystnymi czynnikami cywilizacyjnymi, zawodowymi lub schorzeń związanych z amatorskim i wyczynowym uprawianiem sportu. 

Ortopedia a wiek pacjenta

Pacjenci wymagają konsultacji ortopedycznej w każdym wieku. Specjalista ortopeda zajmuje się schorzeniami dotykającymi człowieka w ciągu całego jego życia – od wad genetycznych w okresie niemowlęcym poprzez zaburzenia rozwojowe aż do nabytych patologii układu ruchu i schorzeń rozwijających się wraz z postępem wieku. Na każdym etapie życia człowieka ortopeda jest specjalistą niezbędnym:   

 

  • u noworodków ortopeda sprawdza wszystkie narządy ruchu i wykonuje USG stawów biodrowych,
  • u dzieci starszych sprawdza postawę dziecka, rozwój mięśni i stawów, wyklucza ewentualne choroby narządów ruchu okresu dojrzewania,
  • młodzi aktywni sportowo pacjenci zgłaszają się do ortopedy z powodu urazów i przeciążeń narządów ruchu oraz kontuzji sportowych,
  • pacjenci wykonujący pracę biurową lub fizyczną odwiedzają ortopedę w związku z chorobami kręgosłupa czy stawów,
  • osoby starsze potrzebują porady ortopedy głównie z powodu dolegliwości związanych ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów.

Ortopeda i traumatolog - czym się różnią?

Nieodłączną dziedziną ortopedii jest traumatologia zajmująca się chirurgią urazową i pourazową oraz szeroko pojętym leczeniem bólu powstałego na tle ortopedycznym w wyniku urazów lub nieprawidłowo przeprowadzonego wcześniejszego leczenia operacyjnego bądź zachowawczego.

Traumatolog i ortopeda są często określeniami używanymi wymiennie. W istocie nie są one tożsame. Ortopeda może ale nie musi być traumatologiem. Ortopeda nie będący traumatologiem zajmuje się leczeniem zachowawczym, badaniem i diagnozowaniem, wskazaniami i nadzorem nad leczeniem rehabilitacyjnym i farmakologicznym. Chirurg ortopeda traumatolog – koncentruje się na metodach inwazyjnych czyli zabiegach i operacjach.  

Specjalizacje ortopedyczne

Tak jak skomplikowany, różnorodny i rozbudowany jest narząd ruchu człowieka – tak szeroki jest zakres ortopedii. Dobry lekarz ortopeda oczywiście posiada odpowiednią wiedzę ogólną dotyczącą całego układu ruchu ale ortopedia to dziedzina wąskich specjalizacji. Już podział na ortopedów i traumatologów pokazuje, że czym innym jest leczenie zachowawcze i diagnostyka a czym innym leczenie operacyjne i zabiegowe. Kolejny podział dotyczy charakteru urazów i schorzeń oraz grup wiekowych pacjentów. W ramach tych specjalizacji możemy korzystać z wiedzy i doświadczenia: 

  • ortopedy sportowego, który zajmuje się uszkodzeniami ciała powstałymi w wyniku uprawiania sportu i aktywności rekreacyjnej, profilaktyką, badaniami sportowymi, rehabilitacją oraz odnową. W Form takim specjalistą jest dr Paweł Adamczyk,   
  • ortopedy dziecięcego, czyli specjalisty od diagnozowania i leczenia najmłodszych pacjentów, który przeprowadza badania i testy funkcjonalne, rozpoznaje wady wrodzone noworodków i nabyte wady postawy dzieci,  
  • ortopedy transplantologa, czyli specjalisty od przeszczepów, alloplastyki i protezoplastyki. W Form takim specjalistą jest dr Michał Szyszka.

Najbardziej rozpowszechnionym podziałem specjalizacyjnym wśród ortopedów jest z całą pewnością ten, który wynika z koncentracji specjalistycznej na poszczególnych okolicach narządu ruchu. Głowa z twarzoczaszką jest wyłączona z kompetencji ortopedycznych – to domena neurochirurgii

Zaczynając od góry układu ruchu mamy specjalizacje ortopedyczną barku, łokcia, ręki i nadgarstka, biodra, kolana, stawu skokowego i stopy oraz ortopedów kręgosłupa – odcinka piersiowego i odcinka lędźwiowego. Odcinek szyjny kręgosłupa również jest zarezerwowany dla neurochirurgów. Tak wąska specjalizacja pozwala ortopedom rzeczywiście posiąść pełnię wiedzy dotyczącej danej okolicy i do maksimum rozwijać sprawność i doświadczenia operacyjne.

Kiedy należy umówić się do ortopedy?

Najczęstszymi i najbardziej oczywistymi objawami wskazującymi na konieczność wizyty u ortopedy są dolegliwości objawiające się bólem, obrzękami, osłabieniem siły mięśniowej, ograniczeniami ruchomość kończyn i stawów. Wszelkie poważniejsze urazy mechaniczne narządu ruchu czyli złamania kości, zwichnięcia stawów, stłuczenia, przeciążenia są także powodem do natychmiastowej wizyty u ortopedy. Wreszcie schorzenia przewlekłe i wrodzone takie jak np. haluksy, wady postawy, skrzywienia kręgosłupa wymagają konsultacji ortopedycznej. 

Oto najważniejsze ogólne objawy nieprawidłowości ortopedycznych:

  • sztywność, drętwienie i mrowienie palców lub całych kończyn  
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • obrzęki stawów,
  • zniekształcenia kości
  • przykurcze
  • zgrubienia i bolesności ścięgien  
  • problem z utrzymaniem przedmiotów w dłoni,
  • zauważalne odchylenia palców stopy i towarzyszący temu dyskomfort podczas chodzenia,
  • wygięcie kręgosłupa na bok w części piersiowej,
  • długotrwałe bóle mięśni, stawów, kończyn, kości i kręgosłupa o nieznanej przyczynie,
  • ograniczenia zakresu ruchomością kończyn bądź stawów, przeskakiwanie, zablokowanie, trzaski w stawach

Co leczy ortopeda?

Dolegliwości ortopedyczne – czyli te, które dotykają narząd ruchu, można podzielić na kilka zasadniczych grupy:    

  • wady wrodzone – np. kręcz szyjny, stopa końsko-szpotawa, kolano przygięte; 
  • choroby zwyrodnieniowe – np. choroba zwyrodnieniowa stawów, guzki Heberdena, guzki Boucharda, choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa; 
  • urazy i kontuzje – czyli złamania kości, zwichnięcia i skręcenia stawu; 
  • choroby zapalne stawów – np. reumatoidalne zapalenie stawów, dna moczanowa, gorączka reumatyczna, młodzieńcze zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów; 
  • choroby metaboliczne kości – np. osteoporoza, osteomalacja; 
  • choroby nowotworowe wywodzące się z tkanki kostnej (kostniaki), chrzęstnej (chrzęstniaki), włóknistej (włókniaki) oraz wyrośla chrzęstno-kostne i guzy osteolityczne; 
  • artropatie czyli choroby stawów wywołane czynnikami zakaźnymi, np. ropne zapalenie stawów wywołane przez gronkowce, pneumokoki, paciorkowce, meningokoki, gruźlicze zapalenie stawów; 
  • wady postawy – kifoza, lordoza, skolioza; 
  • uszkodzenia nerwów obwodowych czyli neuropatie – np. rwa kulszowa, zespół cieśni nadgarstka, zespół Rotha, neuropatia strzałkowa; 
  • choroby nerwowo-mięśniowe – np. mózgowe porażenie dziecięce, przepuklina oponowo-rdzeniowa. 

Najważniejsze choroby ortopedyczne

Zakres ortopedii jest bardzo szeroki. Widać też, że ortopedia niejednokrotnie łączy się z innymi specjalizacjami – przede wszystkim dotyczącymi neurologii i neurochirurgii ale także chirurgii naczyniowej, kardiochirurgii, chirurgii ogólnej. Dlatego też lista konkretnych chorób, które diagnozuje i leczy ortopeda, jest niezwykle długa i rozbudowana. Wymienimy najważniejsze z nich:  

  • złamania, skręcenia, stłuczenia i zwichnięcia kończyn, 
  • choroby zapalne kości i staw
  • rozwojowa dysplazja stawów biodrowych
  • dyskopatie, 
  • skolioza, 
  • płaskostopie, 
  • kolana koślawe, 
  • paluch koślawy
  • zespół cieśni nadgarstka
  • choroba Scheuermanna
  • przykurcz Dupuytrena
  • choroba Olliera
  •  łokieć tenisisty,  
  • choroba Kienbocka;
  • awitaminoza;
  • reumatyzm;
  • gruźlica;
  • wrodzona stopa końsko-szpotawa;
  • zespół Kippla-Feila;
  • rozszczep kręgosłupa;
  • boczne skrzywienia kręgosłupa,
  • skolioza,
  • plecy okrągłe i plecy wklęsłe
  • stopa płaska
  • zerwanie ścięgna Achillesa
  • entezopatia 
  • choroba Quervaina
  • zespół kanału de Guyona
  • zespół górnego otworu klatki piersiowej

Najważniejsze metody leczenia ortopedycznego

Tak jak rozległa jest dziedzina ortopedii i liczne choroby ortopedyczne, tak bogaty jest wachlarz dostępnych metod leczenia i terapii. Specjalista ortopeda ma do dyspozycji: 

  • leczenie farmakologiczne – którego ogromne znaczenie w ortopedii wynika z występujących dolegliwości bólowych towarzyszących chorobom narządu ruchu,  
  • leczenie zachowawcze – czyli wszelkie formy unieruchamiania i stabilizacji,  
  • leczenie operacyjne – obejmujące cały zestaw zabiegów operacyjnych inwazyjnych i małoinwazyjnych np. stabilizacje złamań, wstawianie endoprotez stawów, rekonstrukcje więzadeł, usuwanie guzów tkanki kostnej, przeszczepy,  
  • fizjoterapię – złożoną z różnego rodzaju ćwiczeń dobranych indywidualnie do schorzenia, stanu i wieku pacjenta, a także terapie manualne, zastosowanie prądów, ultradźwięków, laseroterapii, magnetoterapii, krioterapii, elektroterapii oraz kinesiotapingu.  

Jak wygląda wizyta u ortopedy?

Wizyta u ortopedy przypomina nieco wizytę u neurologa. Podstawą i początkiem jest staranny, dogłębny wywiad. Zanim zostanie podjęte jakiekolwiek leczenie i postawiona nawet wstępna diagnoza – lekarz ortopeda przeprowadza wspomniany wywiad z pacjentem oraz zapoznaje się z jego dokumentacją medyczną. Następnie ortopeda przeprowadza badanie przedmiotowe i palpacyjne – sprawdza ruchomość stawów, kondycję kręgosłupa oraz ogólny stan szkieletu. Następnie zleca niezbędne badania, tak aby były one jak najbardziej aktualne. Należy spodziewać się pytań dotyczących przebytych chorób oraz urazów, pytań dotyczący przebiegu wcześniejszego leczenia, przebiegu choroby i jej pojawienia się w przypadku dolegliwości przewlekłych lub wrodzonych. 

Dopiero po przeprowadzeniu kompleksowej diagnostyki lekarz podejmie decyzję o wdrożeniu określonego leczenia oraz jego rodzaju i intensywności. W Form dodatkowo lekarz ortopeda ma możliwość wewnętrznej konsultacji w ramach zespołu lekarskiego i terapeutycznego.

Najważniejsze diagnostyczne badania ortopedyczne

Specjalista ortopeda może zlecić szereg badań diagnostycznych i obrazowych, dzięki którym będzie mógł postawić lub potwierdzić diagnozę. Badania ortopedyczne to przede wszystkim:

  • RTG – rentgen wybranej części ciała, 
  • USG – ultrasonografia, 
  • tomografia komputerowa, 
  • rezonans magnetyczny. 

W przypadku bardziej dogłębnej diagnostyki, ortopeda korzystaj z takich badań jak artroskopia, artrografia i densytometria – czyli pomiar gęstości kośćca. Zlecane są także badania płynów i krwi jeśli są takie wskazania.

Jak wybrać dobrego ortopedę?

Ortopedia jest specjalizacją, w której liczy się bardzo wiele aspektów. Z pewnością można do nich zaliczyć doświadczenie praktyczne – zabiegowe i operacyjne. To jedna z tych dziedzin medycyny gdzie ilość przechodzi w jakość. Ortopeda, który styka się z różnorodnością przypadków będzie zawsze dobrym wyborem. Udział w szkoleniach, doskonalenie zawodowe i kontakty ze specjalistami i klinikami zagranicznymi jest niebagatelnym czynnikiem rozwijającym wiedzę i doświadczenia zabiegowe. Ortopedzi, którzy pracują w zespołach lekarskich o zróżnicowanych kompetencjach również będą mieli szersze doświadczenia przydatne w skutecznym leczeniu i trafnej diagnostyce. Skupienie się lekarza na jednej okolicy daje mu również okazję do zgłębienia i dokładnego poznania określonych chorób, ich etiologii i skutecznych sposobów leczenia. W Form bardzo mocno wspieramy naszych lekarzy aby wszystkie wymienione aktywności i doświadczenia mogły jak najpełniej wspierać ich umiejętności i wiedzę.

Lekarze ortopedzi w FORM

W dziedzinie ortopedii w Form skupiamy się na precyzyjnych badaniach i właściwym ich opisie, na jak najtrafniejszym diagnozowaniu, na dodatkowych konsultacjach w ramach zespołów specjalistycznych i uzupełniających się zespołów ortopedyczno-terapeutycznych – jak np. zespół chirurgii ręki, nadgarstka i dłoni dr Macieja Klicha

Ortopedia w Form to także nowoczesna alloplastyka i protezo-plastyka, w której specjalizuje się dr Michał Szyszka, oraz ortopedia urazowa na tle sportowym u dr Pawła Adamczyka. Oprocz tego transplantologia, zaawansowane leczenie operacyjne chorób i dolegliwości ortopedycznych i ortopedyczno-neurochirurgicznych, ścisłe połączenie leczenia inwazyjnego z fizjoterapią i farmakologią w ramach Holistycznych Pakietów Form i wreszcie ścisła współpraca specjalistów ortopedów z rehabilitantami w celu zaplanowania i prowadzenia spójnego, precyzyjnego i skutecznego leczenia zmierzającego do możliwie jak najszybszego powrotu pacjenta do pełni sił. 

Zapraszamy do kontaktu z naszą recepcją i do umawiania wizyt online u naszych specjalistów ortopedów.

Nasi specjaliści