Jak wygląda leczenie chorób kręgosłupa i układu nerwowego w Polsce? Holistyczne Pakiety w FORM

Wywiad z dr. Rafałem Górskim – część VI.

W ostatniej części naszego wywiadu z dr Górskim na temat metod endoskopowych w chirurgii kręgosłupa, przedstawimy sytuację leczenia chorób układu nerwowego w Polsce oraz przedstawimy bliżej propozycję FORM, czyli Holistyczne Pakiety. Przedstawimy jak wygląda nasza filozofia leczenia i jakie korzyści czerpią z niej pacjenci.

 

Sytuacja z leczeniem chorób kręgosłupa i układu nerwowego w Polsce?

 Jak wygląda dzisiaj sytuacja związana z leczeniem chorób kręgosłupa oraz układu nerwowego? Jak w tym kontekście przedstawia się propozycja FORM określana mianem Holistycznych Pakietów?  

Miejsc, które zajmują się leczeniem pacjentów z chorobami zwyrodnieniowymi kręgosłupa, jest mnóstwo. Kliniki, ośrodki rehabilitacyjne, przychodnie konsultacyjne, szpitale, wszystkie te placówki zajmują się tym zakresem patologii – rzecz jasna w różnych zakresach i obszarach. Jeśli chodzi o dostępność operacji endoskopowych to liczba tych ośrodków już jest dość mocno ograniczona. Należy tutaj podkreślić, że nadal kolosalna większość operacji, tych tak zwanych mało-inwazyjnych, jest wykonywana tradycyjnie, a nie endoskopowo. Propagując endoskopię jako technikę operacyjną jesteśmy w dużej mniejszości – nasze podejście jest unikalne. Myślę, że są dwa podstawowe powody takiego stanu rzeczy: 

 

  1. Relatywnie dość wysoki koszt samej aparatury i sprzętu jednorazowego, którego używamy w tym najbardziej zaawansowanym systemie endoskopowym w czasie operacji. Ale myślę, że on nie jest kluczowy. 
  2. Drugi, dużo bardziej znaczący to jest wykształcenie, przygotowanie chirurgów, którzy zdobędą wiedzę i umiejętności ale też i doświadczenie pozwalające na posługiwanie się endoskopią. Tutaj krzywa uczenia jest wysoka – rzeczywiście endoskopia jest to bardzo wymagająca technologia i technika operacyjna jeśli chodzi o umiejętności (przyp. red. opanowanie metody endoskopowej wymaga nie tylko świetnego przygotowania chirurgicznego ale przede wszystkim dostępu do technologii, wiedzy, czasu na jej opanowanie i wreszcie praktyki zabiegowej)

 

W Form dysponujemy jednym i drugim – sprzętem oraz połączeniem wiedzy, umiejętności i doświadczenia

 

Jak wygląda proces leczenia chorób kręgosłupa i chorób układu nerwowego w FORM?

Pacjent, który trafia do nas do FORM z objawami choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, przykładowo dyskopatii, to wielokrotnie nie jest pacjent, który wymaga natychmiastowej operacji a nawet operacji w ogóle. Holistyczne i zintegrowane podejście zaczyna się od właściwego rozpoznania – nadaniu leczeniu określonego kierunku – to jest kluczowe dla zaopiekowania się pacjentem. I tutaj trzeba z przykrością powiedzieć, że w bardzo wielu placówkach (nie chcę powiedzieć, że we wszystkich, ale w wielu) tego podejścia kompleksowego brakuje. Nawet jeśli są to ośrodki o naprawdę wysokim poziomie chirurgicznym to pacjent otrzymuje jedynie kwalifikację do operacji lub nie. Dalej jest zostawiony samemu sobie, czyli dalej musi sam szukać tej dodatkowej pomocy

To co próbujemy stworzyć w FORM, i co już się w dużej mierze udało to, holistyczne podejście do pacjenta, czyli ta wspomniana kompleksowość w podejściu do pacjenta i jego prowadzenie przez cały proces leczenia. Dzięki czemu to się udało? Stworzenie grupy specjalistów lekarzy, chirurgów, ortopedów, neurochirurgów i chirurgów kręgosłupa. W ramach różnych specjalizacji stworzyliśmy grupy operacyjne dedykowane poszczególnym schorzeniom – przykładowo ja i nasza grupa lekarzy jesteśmy odpowiedzialni za operacje kręgosłupa i operacje neurologiczne, włączając w to operacje endoskopowe i neuroendoskopowe, o których rozmawialiśmy. Czyli mamy ten trzon chirurgiczny ale także diagnostyczny i konsultacyjny. Drugim elementem – są grupy terapeutów i rehabilitantów zintegrowane z trzonem chirurgicznym. Między tymi grupami przepływają informacje o pacjentach i przypadkach, następują konsultacje i wymiana wiedzy. Czasem wiodącą rolę mają chirurdzy ze względu na operacyjny charakter przypadku a czasem to rehabilitanci przejmują prowadzenie pacjentów ze względu na charakter leczenia o charakterze zachowawczym. Oczywiście zawsze w konsultacji z lekarzem prowadzącym. Rezultat jest dużo lepszy z punktu widzenia pacjenta, powrotu do zdrowia i pełni sił, trwałości efektu leczenia. Bez wspomagania rehabilitacyjnego, bez odpowiedniego przygotowania pacjenta do operacji bądź prawidłowego poprowadzenia go po operacji, nasze wyniki chirurgiczne mogłyby lec w gruzach. Czyli poprowadzenie, wydanie zaleceń, kontroli leczenia pacjenta, które odbywa się u rehabilitanta, jest kluczowym elementem w terapii pacjentów.  

Kolejnym istotnym elementem dotyczącym pacjentów to zespoły dolegliwości polegających na przewlekłych zespołach bólowych. I w ramach Holistycznego Pakietu Neuroendoskopowego, którego jestem pomysłodawcą i liderem mamy również wdrożone odpowiednie prowadzenie pacjentów pod względem leczenia przeciwbólowego. Czasami chirurgia jest bezradna wobec zmian i schorzeń, które są już utrwalone przez lata. Dlatego w naszym zespole jest dr Mihułka, który jest taką, można powiedzieć, “jednoosobową przychodnią przeciwbólową” w ramach naszego zespołu. Potrafi bardzo dobrze poprowadzić leczenie farmakologiczne, odpowiednio rozpisać leki przeciwbólowe, zastosować procedury przeciwbólowe, włączyć nieinwazyjne metody leczenia przeciwbólowego.  

I wreszcie ostatni element związany z przewlekłymi stanami bólowymi i rożnymi stopniami upośledzeń trwałych bądź elementów inwalidztwa, przewlekłymi patologiami kręgosłupowymi. Tacy pacjenci zawsze będą w jakimś stopniu pacjentami depresyjnymi. I w takich przypadkach także jesteśmy w stanie pomóc takim pacjentom w ramach naszego holistycznego pakietu. Mam na myśli pomoc psychologiczną, ocenę stanu psychicznego pacjenta na tle schorzeń bólowych, dostosowaną psychoterapię, która w leczeniu przewlekłego zespołu bólowego jest niebywale istotna. Pomijanie tego elementu w leczeniu i prowadzeniu pacjenta, może się okazać nawet dewastujące dla wyników leczenia operacyjnego i rehabilitacyjnego. 

Wiedza na temat złożoności procesu leczenia neurochirurgicznego i uwzględnienie wszystkich niezbędnych elementów tego leczenia i wprowadzenie ich do codziennej praktyki, integracja tych elementów w postaci Holistycznych Pakietów daje tą unikalność, bardzo nowoczesne i skuteczne podejście, które odróżnia FORM od innych placówek.  

 

Zespoły operacyjne i zespoły terapeutyczne w FORM i ich korzyści dla pacjenta

Na czym polegają zespoły operacyjne i zespoły terapeutyczne? Jaki płyną z tego korzyści dla pacjenta?

Podstawową ideą tych grup jest jak najlepszy przepływ informacji pomiędzy grupami specjalistów, czy je nazywamy „terapeutycznymi i chirurgicznymi grupami roboczymi”. Chcemy mieć pewność, że bez względu na to czy pacjent jako pierwszy kontakt na swojej drodze spotka rehabilitanta, neurochirurga czy ortopedę, czy chirurga kręgosłupa to jego przypadek zostanie odpowiednio zidentyfikowany i ten pacjent trafi na odpowiednią ścieżkę leczenia. Czyli ja nie muszę się martwić, że chory z którym coś się dzieje, jest odsyłany po prostu “gdzieś”, że jak coś się nie udało w rehabilitacji, to następuje jakaś przypadkowa konsultacja z lekarzem i odwrotnie jak nie wiadomo co robić to kieruje się pacjenta na rehabilitację lub przepisuje środki przeciwbólowe. W FORM identyfikacja problemu następuje możliwie szybko i pacjent pozostaje od samego początku, czyli od rozpoznania w tej samej grupie specjalistów o różnych kompetencjach ale związanych z problemem. Czyli my dostajemy informację na przykład o tym, że jest jakiś kłopot z pacjentem w rehabilitacji, coś się dzieje. To ten pacjent ma już bez mojej wiedzy zleconą diagnostykę, a następnie odbywa się konsylium. Redukujemy czas potrzebny do  postawienia diagnozy, to po pierwsze, a po drugie od razu planujemy postępowanie terapeutyczne. I to wszystko mamy w ramach współpracujących ze sobą zespołów i lekarzy specjalistów oraz terapeutów, traumatologa i psychologa.

W samej grupie chirurgicznej istnieje także pewnego rodzaju rozdział kompetencyjny co jest w Polsce niezwykle rzadkie jeśli nie zupełnie unikalne. Mamy połączonych w jednym miejscu chirurgów kręgosłupowych, którzy są neurochirurgmi i chirurgów kręgosłupowych, którzy są ortopedami. Mamy troszkę różną wiedzę jako specjaliści w tym samym obszarze dotyczącym kręgosłupa, ale teraz ta wiedza się fantastycznie uzupełnia. Działamy wspólnie na zasadach konsylium. Podejmujemy razem decyzje o operacjach, jeśli one są w jakikolwiek sposób dyskusyjne, o wskazaniach, o typie najlepszej procedury dla danego przypadku. Na koniec każda decyzja dotycząca operacji i terapii przechodzi przez mnie i jest ze mną konsultowana. Z czego się cieszę bo mogę mieć udział merytoryczny, służyć pacjentom wiedzą w większej ilości operacji niż tylko w tych, które sam prowadzę.

Jestem też niebywale dumny, że mam w zespole niebywale samodzielnych chirurgów, którzy mogą prowadzić już bardzo zaawansowane operacje – właśnie na podstawie naszych wspólnych zespołowych decyzji i ustaleń. I tylko już bardzo krótka, że tak powiem, wymiana zdań, wystarczy między nami do tego optymalnego poprowadzenia pacjentów, wyboru i wykonania operacji w doskonałej jakości chirurgii. Myślę, że w Polsce jesteśmy naprawdę unikalni jako grupa – czy to w kontekście usług prywatnych czy zespołów w szpitalach NFZ.   

Mamy w tej chwili w naszym zespole, to co już nadmieniałem, dwóch już zaawansowanych chirurgów endoskopowych, czyli doktora Bujko i mnie, ale jest już trzech kolejnych szkolących się chirurgów w końcowych fazach tego szkolenia, którzy już zaraz mam nadzieję wejdą w normalny tryb operacyjny. Mamy więc pięciu chirurgów, którzy zajmują się zaawansowaną endoskopią kręgosłupa. Myślę, że w jednym zespole trudno znaleźć gdziekolwiek w Polsce taką liczbę tak zaawansowanych chirurgów pracujących w jednym miejscu – właśnie w FORM. Jestem z tego powiem szczerze bardzo dumny i ciesze sie, że udaje nam się to wciąż rozwijać.

 

Przyszłość endoskopii i rozwoju kompetencji zespołu FORM

Jaka jest przyszłość endoskopii? Jak Pan widzi dalszy rozwój kompetencji zespołu w ramach FORM?

Endoskopia jest dziedziną, która bardzo mocno wchodzi w chirurgię kręgosłupa i cały czas ewoluuje. Jestem pewien, że rozwój technologii endoskopowej i poszerzanie umiejętności operacyjnych zespołu na bazie tego, co już udało się wypracować, będzie prowadził do możliwości operowania tą najmniej inwazyjną metodą coraz to nowych i bardziej skomplikowanych patologii. Endoskopia wielokrotnie może być bardzo dobrze wkomponowana do pewnych złożonych procedur, gdzie będzie jedynie jednym z elementów złożonych operacji. I jako wszechstronna grupa chirurgów mamy możliwości zastosowania wszelkich procedur z praktycznie każdego dostępu. To jest niebywale cenne. Wchodzą i są wciąż rozwijane inne technologie będące pochodnymi endoskopii, jak na przykład epiduroskopia – endoskopowe leczenie bólu, którą to metodę będziemy wprowadzać w FORM jako pierwsi w Polsce. Kolejny obszar rozwoju to obrazowanie śródoperacyjne, w które endoskopia może być wkomponowana. No i wreszcie implantologia związana z wszepianiem sztucznych dysków w odcinku szyjnym i w mniejszym stopniu w odcinku lędźwiowym. Endoskopia to zdecydowanie jeden z kierunków rozwoju chirurgi i neurochirurgii małoinwazyjnej – zarówno jako metoda samoistna jaki i metoda towarzysząca lub uzupełniająca inne procedury. I w jednym i w drugim przypadku mamy te wszystkie umiejętności i techniki w rękach i oddajemy je naszym pacjentom do dyspozycji.